به گزارش اتاق ایران آنلاین، در ابتدای همایش هوش سبز، ضمن تأکید بر نقش امید در توسعه و بهره‌وری، تأکید شد: در بحث مدیریت باید با عقلانیت توسعه‌ای و نه عقلانیت صرف برنامه‌ریزی شود؛ چراکه در صورت اتکا به عقلانیت صرف، این سؤال مطرح می‌شود که چرا باید در وضعیت وخیم فعلی، برای توسعه، بهره‌وری و مهارت آموزش هزینه شود درحالی‌که با عقلانیت توسعه‌ای، این سؤال مطرح خواهد شد که چگونه باید در شرایط نامساعد فعلی، برای کارهایی برنامه‌ریزی کرد که آینده را بهتر می‌کند.

تمدن‌ها گاه با نابودی محیط‌زیست از بین می‌روند

در بخشی از این همایش، رضا حاجی کریم، رئیس فدراسیون صنعت آب ایران با اشاره به جایگاه تاریخی آب در تمدن ایران، گفت: همین چند ماه پیش بود که به دلیل کمبود آب، بحث تخلیه تهران مطرح شد؛ برای اینکه قدر آب را بدانیم باید مدام بپرسم: اگر اعلام شود به دلیل کمبود آب، قطع شده چقدر دوام نیاوریم و چه بر سر اقتصاد، امنیت و اجتماع ما می‌افتد؟

او در تبیین رابطه عمیق فرهنگی ایرانیان با آب افزود: «اشه» و «دروج» دو مفهوم در ایران باستان است. اولی به معنای راستی و درستی و حرکت طبق نظام طبیعت است و دومی به معنای ناراستی و خلاف نظام طبیعت که امروز به‌صورت دروغ درآمده است.

حاجی کریم ادامه داد: در حقیقت، در ایران باستان و کتیبه داریوش، دشمن، خشک‌سالی و دروغ در کنار هم قرار می‌گیرند؛ چراکه معتقد بودند تمدن‌ها همیشه با شمشیر فرو نمی‌ریزند و گاه فقط با نابودی محیط‌زیست از بین می‌روند.

رئیس فدراسیون صنعت آب ایران با یادآوری تاریخ سازگاری با کم‌آبی در ایران اظهار کرد: سرزمین ما هیچ‌گاه مشهور به‌وفور نبوده و ما هزاران سال با امید پایدار مانده‌ایم و تمدن ساخته‌ایم. قنات، به‌عنوان قدیمی‌ترین سازه آبی جهان، امضای تمدن ماست. ما تشنگی را گرامی داشتیم و برای آن کار کرده‌ایم و راه یافته‌ایم.

حاجی کریم با اشاره به نقش امید در هوش سبز، ادامه داد: وقتی از سرمایه انسانی و هوش سبز صحبت می‌کنیم، مصداقش همان آب رکن‌آباد در شعر حافظ است که عظیم‌تر از نیل به نظر می‌رسد. درواقع، مدیری که بحران را پایان کار نمی‌بیند، به طراحی آینده می‌پردازد و با امید ادامه می‌دهد.

او در پایان با اشاره به روحیه امید و تاب‌آوری ملی تأکید کرد: ما ملتی هستیم که از دل تشنگی، تمدن ساختیم و شاهکارهایمان را در مناطق کم‌آب بنا نهادیم و نقطه کانونی‌مان آب بوده است. چون چیزی را که کم بوده، قدیس پنداشتیم و با امید ادامه داده‌ایم. اکنون نیز باید با همان سیاق ادامه دهیم.

لزوم توجه به اصول کلیدی اقتصاد محیط‌زیست

در بخش دیگری از این همایش، احمدرضا لاهیجان‌زاده، معاون محیط‌زیست دریایی و تالاب‌های سازمان حفاظت محیط‌زیست در سخنرانی خود در این همایش اعلام کرد: در حوزه اقتصاد محیط‌زیست کشور، باید به سه اصل کلیدی توجه کنیم.

وی این سه اصل را چنین برشمرد: اول، در هر تولیدی از انرژی و مواد خام استفاده می‌کنیم. دوم، هر فرایند تولیدی می‌تواند ضایعاتی داشته باشد که لاجرم به طبیعت برمی‌گردد. سوم، اینکه باید با ارزش خدمات اکوسیستمی طبیعت آشنا و آگاه باشیم.

لاهیجان‌زاده در توضیح ارزش خدمات اکوسیستمی افزود: به‌عنوان‌مثال، خدمات یک تالاب به محیط پیرامونی خود، معادل هشتاد هزار دلار در هکتار در سال برآورد شده است. سایر خدمات طبیعت مانند تصفیه طبیعی آب‌وهوا هم به همین شیوه رایگان انجام می‌شود درحالی‌که اگر بشر می‌خواست برای آن هزینه کند هرگز قادر نبود به وسعتی که طبیعت انجام می‌دهد آن را اجرا کند.

معاون سازمان حفاظت محیط‌زیست با اشاره به یک مثال عینی از نادیده گرفتن اصول کلیدی اقتصاد محیط‌زیست و خسارت‌های آن، گفت: متأسفانه در دهه شصت، وزارت نفت تصمیم گرفت در یکی از تالاب‌های کشور اقدام به استخراج نفت کند. در آن تصمیم، فقط ارزش نفت دیده می‌شد، بنابراین تصمیم گرفتند بخش بزرگی از تالاب را خشک کنند به این گمان که با کار در خشکی، صرفه‌جویی در هزینه می‌شود.

او به تشریح پیامدهای این تصمیم پرداخت و افزود: پس از خشک شدن تالاب، رطوبت منطقه به‌شدت کاهش یافت و مشکل به مناطق و شهرهای اطراف سرایت کرد و بحران ریزگردها تشدید شد. در بهمن‌ماه سال ۱۳۹۵، یک گردوخاک شدید که در اثر فعالیت‌های ایجادشده در آن منطقه به وجود آمده بود آسمان استان را فراگرفت.

لاهیجان‌زاده ادامه داد: آن روز هوا ابری بود و بارندگی مختصری رخ داد. این باران، باعث نشستن غبار روی مقره‌های دکل‌های برق‌رسانی شد و آنها را رسانا کرد. حوالی ساعت ده صبح، صدای انفجارهای پی‌درپی می‌آمد و برق قطع شد.

او با بیان جزئیات بیشتر گفت: به دنبال این اتفاق، ترانسفورماتورها منفجر شدند و مشکل به دکل‌های فشارقوی رسید و آنها نیز منفجر شدند. مشکل تا نیروگاه 1600 مگاواتی پیش رفت و آن را از مدار خارج کرد. درنهایت، 6 نیروگاه خارج و برق کل استان قطع شد.

معاون محیط‌زیست دریایی سازمان حفاظت محیط‌زیست تأکید کرد: آب و مخابرات و موبایل هم قطع شد و خسارتی بسیار سنگین رخ داد، جدای از خسارت‌هایی که در طول سال به دلیل غبار به استان تحمیل می‌شد.

لاهیجان‌زاده در جمع‌بندی این مثال هشدار داد: قرار بود با آن اقدام، مثلاً صد میلیون دلار با کار روی خشکی صرفه‌جویی کنند، اما هزینه‌ای به این بزرگی و طولانی‌مدت ایجاد شد.

وی در پایان با اشاره به سایر طرح‌ها خاطرنشان کرد: در طرح توسعه نیشکر، موضوع آلودگی هوا، تولید خودرو، واردات بنزین و... همه ازجمله مواردی هستند که با همین دست مشکلات و نادیده گرفتن اصول اقتصاد محیط‌زیست مواجهیم.

در بخش دیگری از این همایش از 26 سازمان برتر سبز که به‌طور هم‌زمان موفق به کاهش هزینه و کاهش آلودگی‌های زیست‌محیطی شده‌اند، قدردانی شد.